Thực Phẩm Chức Năng

Thực phẩm chức năng là gì

Thực phẩm chức năng là gì (thực phẩm chức năng tiếng Anh: functional foods): là các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên hoặc là thực phẩm trong quá trình chế biến được bổ sung thêm các chất “chức năng”. 

thực phẩm chức năng là gì

Sơ đồ minh họa quan hệ thực phẩm chức năng – thuốc – thực phẩm

Thực phẩm chức năng nằm ở nơi giao thoa giữa thực phẩm và thuốc hay còn gọi là thực phẩm thuốc. Thực phẩm chức năng có khả năng hỗ trợ điều trị bệnh và phòng ngừa bệnh vì nó có khả năng phục hồi tất cả các cấu trúc tế bào trong cơ thể đang bị tổn thương.

Khái niệm thực phẩm chức năng được Nhật Bản sử dụng lần đầu tiên trong thập niên 1980 để chỉ những thực phẩm chế biến có chứa những thành phần tuy không có giá trị dinh dưỡng nhưng giúp nâng cao sức khoẻ cho người sử dụng.

Thực phẩm chức năng là gì

Thực phẩm chức năng là gì – thực phẩm chức năng tiếng Anh là gì – các loại thực phẩm chức năng

Khái niệm

Để rõ hơn thực phẩm chức năng là gì, cùng xem thêm một số định nghĩa về thực phẩm chức năng như sau:

  • Theo Viện Khoa học và Đời sốngquốc tế (International Life Science Institute – ILSI) thì “thực phẩm chức năng là thực phẩm có lợi cho một hay nhiều hoạt động của cơ thể như cải thiện tình trạng sức khoẻ và làm giảm nguy cơ mắc bệnh hơn là so với giá trị dinh dưỡng mà nó mang lại”.
  • Theo IFIC, thực phẩm chức năng là: “những thực phẩm hay thành phần của chế độ ăn có thể đem lại lợi ích cho sức khoẻ nhiều hơn giá trị dinh dưỡng cơ bản”
  • Theo Bộ Y tế Việt Nam, thực phẩm chức năng là: “thực phẩm dùng để hỗ trợ chức năng của các bộ phận trong cơ thể người, có tác dụng dinh dưỡng, tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng sức đề kháng và giảm bớt nguy cơ gây bệnh”

Như vậy, với các định nghĩa khá rõ ràng này, chúng ta có thể hiểu được thực phẩm chức năng là gì rồi.

Một số tên thường gọi của thực phẩm chức năng- thực phẩm chức năng tiếng Anh là gì:

  • Thực phẩm chức năng – functional foods
  • Thực phẩm bổ sung (khoáng chất – vitamin) – Food Supplement, Dietary Supplement.
  • Sản phẩm bảo vệ sức khỏe – Health Produce
  • Thực phẩm đặc biệt – Food for Special Use.
  • Sản phẩm dinh dưỡng Y học – Medical Food.
  • Thực phẩm thuốc: Food – Drug

Đặc điểm chung của Thực phẩm chức năng

  • Sản xuất, chế biến dựa theo công thức.
  • (Có thể) loại bỏ chất bất lợi và bổ sung chất có lợi.
  • Có tác dụng tới một (hay nhiều) chức năng của cơ thể.
  • Có lợi ích với sức khỏe nhiều hơn lợi ích dinh dưỡng.
  • Có nguồn gốc từ tự nhiên như: động vật, thực vật, khoáng vật.
  • Được đánh giá đầy đủ về: tính chất lượng, tính an toàn, tính hiệu quả.
  • Sử dụng được thường xuyên, liên tục, không có tai biến cũng như tác dụng phụ.

Thực phẩm chức năng là gì

Thực phẩm chức năng là gì – thực phẩm chức năng tiếng Anh là gì – các loại thực phẩm chức năng

Xem bài:Lợi Ích và Tác Hại Của Thực Phẩm Chức Năng

Nguồn gốc của thực phẩm chức năng

Có nguồn gốc từ sản phẩm cây cỏ và sản phẩm động vật tự nhiên, do đó có cùng nguồn gốc với thuốc y học cổ truyền dân tộc.  Đối với các nước không có nền Y học cổ truyền (còn gọi là Đông y) thì tất cả các dạng sản phẩm Y học cổ truyền được sản xuất hiện đại hơn và đổi gọi là thực phẩm chức năng. Sản phẩm chức năng với hàm lượng hoạt chất, vi chất ở mức xấp xỉ nhu cầu của cơ thể hàng ngày.

Trên thế giới, thực phẩm chức năng được gọi bằng những thuật ngữ khác nhau: Ở Tây Âu gọi là “thực phẩm – thuốc” (alicaments) hoặc dược phẩm dinh dưỡng (nutraceutics), thực phẩm bổ sung dinh dưỡng (food suplement); Trung Quốc gọi là “thực phẩm bổ dưỡng bảo vệ sức khỏe”; Việt Nam gọi là “thực phẩm đặc biệt”.

Phân biệt Thực phẩm chức năng

Thực phẩm chức năng Vs Thực phẩm truyền thống

Được sản xuất, chế biến theo công thức và có bổ sung một số thành phần có lợi hoặc loại bớt một số thành phần bất lợi. Việc bổ sung hay loại bớt này phải được chứng minh và cân nhắc một cách khoa học và được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép (thường phải theo tiêu chuẩn).

Thực phẩm chức năng là gì

Thực phẩm chức năng Vs Thuốc

Thực phẩm chức năng là gì

Tham khảo: Hướng Dẫn Cách Chọn Thực Phẩm Chức Năng

Những lưu ý khi sử dụng thực phẩm chức năng

Cần có sự tư vấn của nhà chuyên môn, không tùy tiện sử dụng thực phẩm chức năng bừa bãi.

  • Những sản phẩm đã qua chế biến, đòi hỏi người tiêu dùng phải có kỹ năng đọc nhãn bao bì như tên nhóm sản phẩm như thực phẩm bổ sung vi chất hay thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm ăn kiêng ….
  • Những thực phẩm có xác nhận về sức khỏe phải được cơ quan y tế chứng nhận trước khi đưa ra thị trường và sản phẩm phải được chứng minh bằng các nghiên cứu.
  • Để chọn lựa đúng những thực phẩm cần thiết, người tiêu dùng nên đọc kỹ cả phần đối tượng sử dụng, liều dùng, công dụng, các lưu ý đặc biệt xem có phù hợp với mục đích sử dụng. Cần xem tên, địa chỉ của nhà sản xuất để tránh hàng giả, hàng nhái.

Tham khảo: Hướng Dẫn Sử Dụng Thực Phẩm Chức Năng Đúng Cách và An Toàn

Các loại thực phẩm chức năng

Ngày nay, giới chuyên môn phân chia các loại thực phẩm chức năng tùy theo bản chất, tác dụng hoặc nguồn gốc của chúng…, tùy theo từng quốc gia nhưng cơ bản như sau:

Nhóm thực phẩm chức năng bổ sung vitamin và khoáng chất

Nhóm này rất phổ biến ở các nước châu Âu, Hàn Quốc, Nhật bản… ví dụ như việc bổ sung iode vào muối ăn, sắt vào gia vị, vitamin A vào đường hạt, vitamin vào sữa, nước giải khát…

Nhóm thực phẩm chức năng dạng viên

Là nhóm phong phú đa dạng nhất, có nhiều dạng bào chế như: dạng viên nang, viên nén, viên sủi, chứa các hoạt chất sinh học, vitamin và khoáng chất. (C sủi; Viên tăng lực…) hay các loại thực phẩm chức năng chống ôxy hóa do các viên có chứa hoạt chất sinh học từ thảo dược; Thực phẩm chức năng chống ung thư, lão hóa…

Thực phẩm chức năng là gì

Thực phẩm chức năng là gì – thực phẩm chức năng tiếng Anh là gì – các loại thực phẩm chức năng

Nhóm thực phẩm chức năng :không chứa chất  béo, không đường, giảm năng lượng

Chủ yếu là các loại trà thảo dược, nhóm này được sản xuất nhằm hỗ trợ giảm cân, phòng chống rối loạn một số chức năng: sinh lý, thần kinh, tiêu hóa,… để tăng cường sức khỏe, sức đề kháng…

Nhóm thực phẩm chức năng các loại nước  tăng lực, giải khát

Nhằm bổ sung năng lượng, các vitamin và khoáng chất cho cơ thể khi vận động thể lực, thể dục thể thao, lao động nặng nhọc…

Nhóm thực phẩm chức năng giàu chất xơ

Là các polysaccharide không phải là tinh bột, nhằm tạo chất xơ. (Chất xơ có tác dụng: nhuận tràng, chống được táo bón, ngừa được ung thư đại tràng, chuyển hóa cholesterol, phòng ngừa nguy cơ suy vành, sỏi mật, làm tăng cảm giác no và giảm bớt cảm giác đói, góp phần giảm cân, giảm béo, giảm đái đường)

Nhóm thực phẩm chức năng: các chất tăng cường chức năng đường ruột bao gồm xơ tiêu hóa sinh học (Probiotics) và tiền sinh học (Prebiotics) đối với hệ vi khuẩn cộng sinh ruột già:

Nhóm thực phẩm chức năng loại này thường được chế biến từ chế phẩm sữa, tạo sự cân bằng vi sinh trong đường ruột. Hỗ trợ các vi khuẩn cộng sinh sống trong cơ thể, có lợi cho vật chủ (các vi khuẩn này kích thích chức phận miễn dịch bảo vệ của cơ thể)

Nhóm thực phẩm chức năng đặc biệt:

Nhóm này dành cho các đối tượng đặc biệt, như: Thức ăn cho phụ nữ có thai; Thức ăn cho người cao tuổi; Thức ăn cho trẻ ăn dặm; Thức ăn cho vận động viên, phi hành gia; Thức ăn qua ống thông dạ dày; Thức ăn cho người cao huyết áp; Thức ăn cho người có rối loạn chuyển hóa bẩm sinh: người bị Phenylketonuri, Galactosemie…; Thức ăn cho người đái đường; Thức ăn thiên nhiên (tỏi, trà xanh, các chất sinh học thực vật…)

Thực phẩm chức năng là gì

Thực phẩm chức năng là gì – thực phẩm chức năng tiếng Anh là gì – các loại thực phẩm chức năng 

Tham khảo: Thị Trường Thực Phẩm Chức Năng tại Việt Nam – SẢN PHẨM và HIỆN TRẠNG

Qua bài viết trên, chúng ta đã biết thực phẩm chức năng là gì, thực phẩm chức năng tiếng Anh là gì và tại sao ngày càng được sử dụng rộng rãi. Các loại thực phẩm chức năng được phân loại khá cụ thể và ngày càng chuyên môn hóa cao.


Từ khóa: thực phẩm chức năng là gì, thực phẩm chức năng tiếng Anh là gì, các loại thực phẩm chức năng